Mozart

Mozart

Wolfgang Amadeusz Mozart (1756-1791) – Austriacki kompozytor, jeden z klasyków wiedeńskich. Urodził się 27 stycznia 1756 roku w Salzburgu. Na chrzcie otrzymał imiona Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus (używana przez kompozytora forma Amadeus to średniowieczna forma łacińska popularna w Sabaudii). Był synem skrzypka (twórcy najważniejszej szkoły skrzypcowej w XVIII wieku), kompozytora i wicekapelmistrza dworskiej orkiestry w Salzburgu – Leopolda Mozarta oraz Anny Marii z domu Pertl. Ojciec kompozytora pochodził z rodziny rzemieślniczej, osiadłej od lat w Augsburgu, natomiast dziadek był introligatorem, a wśród dalszych przodków można znaleźć także majstrów murarskich. Matka kompozytora wywodziła się z mieszczan salzburskich, związanych różnymi funkcjami z tamtejszym dworem. Rodzice Mozarta pobrali się w roku 1747, wówczas Leopold pełnił od 3 lat służbę w kapeli dworskiej, początkowo jako czwarty skrzypek, rok później – jako nauczyciel gry na skrzypcach. Kariera Leopolda – jak wszystkich muzyków w owym czasie – była uzależniona od łaski księcia. Ojciec W.A. Mozarta zaczynał jako kamerdyner, by następnie zostać kompozytorem dworu, a wreszcie wicekapelmistrzem (1763). Leopold był dla swoich dzieci nauczycielem, impresariem, towarzyszem podróży, a także – korektorem, kopistą i wydawcą pierwszych utworów syna.

Wolfgang Amadeus Mozart był siódmym dzieckiem Mozartów (pięcioro pierwszych dzieci zmarło niemal tuż po urodzeniu), szóstym była 5 lat starsza siostra kompozytora Maria Anna zwana Nannerl. Przeżyła go o 38 lat, a po śmierci brata napisała wspomnienia, które obok listów i pamiętników stanowią cenne źródło informacji o młodości Wolfganga.

Od najmłodszych lat Wolfgang wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne. Początkowo kształcił się pod kierunkiem ojca, a później włoskiego kompozytora – Padre Martiniego (studia w zakresie kontrapunktu w Bolonii). W roku 1761 Mozart po raz pierwszy wystąpił publicznie w Salzburgu, a także napisał swoje pierwsze kompozycje (Andante C-dur, KV – Kochel-Verzeichnis – la i Allegro C-dur, KV 1b), które zostały zapisane przez ojca w zeszycie nutowym Marii Anny. Jako 6-letni chłopiec skomponował swoje pierwsze sonaty na skrzypce i fortepian, a w w ieku 8 lat-symfonię.

Największe znaczenie dla kształtowania się muzycznego języka kompozytora miały liczne podróże artystyczne, które początkowo (od roku 1762) odbywał wraz ze swoja starszą siostrą – pianistką. Nannerl towarzyszyła mu w pierwszych czterech podróżach artystycznych (dwóch w 1762 – Monachium, Wiedeń; trzeciej 1763-1766 Europa Zachodnia; czwartej 1767-1768 – okolice Wiednia), dając prywatne i publiczne koncerty.

Dzięki licznym tournées poznał różne style muzyczne i najważniejsze centra kultury: Wiedeń, Paryż, Londyn, Monachium, Mannheim, a także Holandię, Szwajcarię, Włochy.

W roku 1762 Leopold udał się z Wolfgangiem i jego siostrą w podróż artystyczną do Monachium, a następnie do Wiednia, gdzie dzieci odniosły ogromny sukces, występując na dworze cesarskim i w domach arystokracji. W połowie 1763 roku rodzina wyruszyła w drugą podróż przez Monachium, Augsburg, Frankfurt n. M., Moguncję, Brukselę – gościnnie występując na wielu dworach – aż do Paryża. Występy Mozarta na dworze francuskim spotkały się z ogromnym powodzeniem, a w roku 1764 ukazały się tam drukiem dwie pierwsze sonaty: Sonates pour le clavecin qui peuvent se Jouvet avec accompagnement de violin. W kwietniu tego roku Mozartowie udali się z Paryża do Londynu, gdzie Wolfgang koncertował na dworze królewskim i w salonach arystokracji, zdumiewając swoich słuchaczy nad wiek rozwiniętymi umiejętnościami. Na rozwój kompozytora zapewne duży wpływ miała znajomość z najmłodszym z synów J.S Bacha – Janem Christianem (zwanym „Bachem londyńskim”), z którym muzykował i od którego uzyskał wiele cennych wskazówek kompozytorskich. W Londynie powstały sonaty (w tym zbiór 6-ściu sonat skrzypcowych dedykowanych królowej) i pierwsze symfonie.

W roku 1765 Mozartowie wyjechali z Londynu i dotarli do Hagi. W Holandii powstały kolejne kompozycje: wariacje, sonaty i symfonie. Poprzez Paryż, miasta szwajcarskie i Monachium rodzina pod koniec roku 1766 powróciła z tournee do Salzburga, by dziewięć miesięcy później znów wyruszyć do Wiednia. Podróż nie przyniosła oczekiwanych efektów, ponieważ skąpstwo cesarza Józefa II i intrygi konkurentów uniemożliwiły Mozartowi odniesienie sukcesu na dworze wiedeńskim. W latach 1762-1766 Mozart koncertował m.in. w Monachium, Wiedniu, Bratysławie, Augsburgu, Ludwigsburgu (gdzie poznał Niccolo Jommellego), a także w Moguncji, Frankfurcie i Paryżu.

W roku 1768 Mozart skomponował swą pierwsza operę buffa La finta semplice (Rzekoma naiwna), która została wykonana w roku 1769 w Salzburgu, a także napisany na zamówienie dr. Franza Antona Mesmera, znanego magnetyzera pierwszy singspiel – Bastien und Bastienne – muzyczną komedię w języku niemieckim z dialogami mówionymi, wykonaną w roku 1768 w prywatnej rezydencji doktora. (Singspiel rozwinął się w XVIII wieku, podobnie jak francuska opéra comique, jako przeciwwaga opery seria, punkt szczytowy osiągnął w narodowym singspielu Mozarta, m.in. w Uprowadzeniu z Seraju i Czarodziejskim flecie, a także wpłynął na rozwój romantycznej niemieckiej opery narodowej).

W wieku 13 lat Wolfgang objął stanowisko koncertmistrza na dworze arcybiskupa w Salzburgu, z którym był związany przez 11 lat (wyłączając krótki okres pobytu w Paryżu). Dla kapeli arcybiskupiej powstawała muzyka kościelna, ale także serenady i tańce.
Rok 1769 Wolfgang spędził w Salzburgu, a w latach 1770-1773 Mozartowie ponownie odbyli trzy podróże, tym razem do Włoch. Trasa wiodła początkowo przez Weronę, Mantuę do Mediolanu, gdzie Wolfgang poznał Giovanniego Battistę Sammartiniego i Niccolo Picciniego, a także zamówiono u niego operę (Mitridate…). Następnie przez Bolonię i Florencję dotarł do Rzymu, gdzie w Kaplicy Sykstyńskiej po jednorazowym wysłuchaniu spisał ze słuchu Miserere Gregorio Allegriego, które należało do dzieł przechowywanych w rękopisach Sykstyny i ich rozpowszechnianie było zabronione. Po krótkim pobycie w Neapolu wrócił do Rzymu, gdzie otrzymał od papieża order Złotej Ostrogi, a w drodze do Mediolanu zatrzymał się w Bolonii, gdzie został jednym z członków Accademia Filarmónica (jako compositore). Dla Mediolanu Mozart skomponował operę seria Mitridate re di Ponto (Mitrydates, król Pontu), wystawioną w roku 1770. Kolejne lata spędził kompozytor w Strasburgu, w międzyczasie dwukrotnie wyjeżdżając do Włoch m.in do Mediolanu, na premierowe wystawienie swoich dzieł; serenady – ascanio in alba (1771) i drama per musica – Lucio Silla (1772).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *