Kleopatra VII

Kleopatra VII

Kleopatra VII  (69-30 p.n.e.), królowa Egiptu, z dyn. Lagidów, córka Ptolemeusza XII Filopatora. Była wyznaczona w testamencie ojca na współwładczynię i małżonkę młodszego od niej brata, króla Ptolemeusza XIII (od 51); w 48 otoczenie króla pozbawiło ją władzy pod zarzutem , że dąży do samodzielnych rządów; Kleopatra zmuszona do ucieczki zdołała sformować armię najemną (prawdopodobnie w Arabii). W tym czasie na Bliskim Wschodzie zjawił się Cezar; wezwał do Aleksandrii przebywającego w Peluzjum Ptolemeusza XIII, podając mu jednocześnie swoje warunki; Kleopatra nie czekała biernie. Plutarch z Cheronei podaje, że została wezwana przez Cezara, nie chcąc jednak pozostawiać rozstrzygnięcia sprawy swym przeciwnikom, podpłynęła wraz z zaufanym człowiekiem pod pałac królewski: „…ponieważ zaś nie mogła się inaczej ukryć, weszła do skórzanego worka na pościel, ułożyła się w nim wzdłuż, po czym Apollodor zasznurował worek rzemieniem i tak go poniósł wprost do Cezara”. Cezar pogodził Kleopatrę z bratem i zapewnił jej udział w rządach, dodatkowo Ptolemeusz musiał rozpuścić wojsko i zapłacić zaległy dług ojca. Decyzja ta spowodowała wybuch wojny domowej, tzw. aleksandryjskiej, w której zginął Polemeusz XIII. Od 47, z woli Cezara, Kleopatra władała wraz z młodszym bratem Ptolemeuszem XIV, którego miała poślubić; praktycznie oznaczało to, że stała się samodzielną władczynią Egiptu. Trzech wszechwładnych zauszników poprzedniego króla – Potinos, Teodotos i Achilles – zostało zabitych; na straży pokoju w Aleksandrii stały trzy legiony rzym. Kleopatra niedługo po opuszczeniu przez Cezara Egiptu urodziła mu syna i nadała mu imię ojca; w zdrobnieniu nazywano go Cezarionem (Ptolemeusz Cezarion). Latem 47 Kleopatra przybyła do Rzymu wraz z synem i bratem – królem Ptolemeuszem XIV. O jej pobycie nad Tybrem wiadomo niewiele: mieszkała w ogrodach Cezara, zachowywała się jak królowa; po zamordowaniu Cezara w 44 w pośpiechu opuściła Rzym, gdzie była znienawidzona przez środowisko senackie, i powróciła do Aleksandrii. Z powodu śmierci Ptolemeusza XIV w 44 i pobytu jedynej pozostałej pretendentki do tronu, siostry Kleopatry, Arsinoe, w świątyni w Efezie, Kleopatra i Cezarion pozostali ostatnimi z rodu Ptolemeuszów na terenie Egiptu.

W czasie wojen domowych Kleopatra próbowała niezbyt skutecznie, wspierać cezarian na Wschodzie; jej los po bitwie pod Filippi w 42, podobnie jak i los wszystkich klienckich władców, zależał od decyzji Antoniusza; wezwana przez rzym. Wodza do Tarsus, gdzie przebywał, miała tam wytłumaczyć się z niezbyt gorliwego wsparcia w walce z Kasjuszem i Brutusem. Królowa ufna w moc swojej urody i wdzięku – miała wtedy ok. 27 lat – oczarowała Antoniusza; zrodzony wówczas związek trwał aż do ich śmierci. Kleopatra już po wyjeździe Antoniusza urodziła bliźnięta – Aleksandra Heliosa i Kleopatrę Selene. Tymczasem w Italii doszło do zgody między Augustem Oktawianem i Antoniuszem, scementowanej jesienią 40 małżeństwem tego ostatniego z siostrą przyrodnią Augusta Oktawiana  – Oktawią. Antoniusz pozostał przy niej przez kilka lat; w 37 odesłał Oktawię do Rzymu i wezwał Kleopatrę do Antiochii, gdzie wtedy rezydował; aby wkupić się znów w jej łaski rozszerzył panowanie Kleopatry na Fenicję, Celesyrię, Cypr, część Cylicji i Cyrenajki oraz część Arabii u wybrzeży Morza Czerwonego; mimo nacisków Kleopatry Antoniusz nie oddał jej Judei, którą rządził Herod I Wielki. Donacje miały też wzmocnić Egipt, aby mógł skutecznie wspomagać Antoniusza w wysiłku zbrojnym. Wielkim sukcesem Kleopatry był triumf Antoniusza po nieudanej wyprawie przeciw Partom, który odbył się wbrew wszelkim rzym. Tradycjom w Aleksandrii; w czasie uroczystości Kleopatra została ogłoszona królową królów, dzieci Antoniusza i Kleopatry (Aleksander Helios, Kleopatra Selene i Ptolemeusz Filadelfos) otrzymały Armenię, Medię i Partię (jeszcze nie zdobytą) oraz Fenicję, Syrię i Cylicję.

Po triumfie wybito monetę z głową Antoniusza na awersie i Kleopatrą na rewersie. Kleopatra nabierała coraz większej pewności siebie, na jej też zapewne żądanie w 32 Antoniusz spektakularnie zerwał małżeństwo z Oktawią i nakazał jej opuszczenie swego domu w Rzymie. Tymczasem konflikt między Augustem Oktawianem i Antoniuszem osiągnął apogeum (Antoniusz uznał Cezariona za prawnego następcę Cezara) i August Oktawian, wykorzystując niepopularność Kleopatry w Rzymie, ogłosił wojnę właśnie przeciwko niej, nie zaś przeciwko Antoniuszowi. Po klęsce pod Akcjum 2 września 31 Kleopatra i Antoniusz z częścią floty dotarli do Aleksandrii; chociaż minęło dziesięć miesięcy zanim August Oktawian wkroczył do Egiptu, gorączkowe próby Kleopatry odbudowy floty i armii, ucieczki ze wszystkimi skarbami Ptolemeuszów daleko do Egiptu, czy wreszcie zerwanie z Antoniuszem i tajemne próby porozumienia się z Augustem Oktawianem, aby tylko zapewnić królestwo swoim synom, na nic się nie zdały. August Oktawian był zdecydowany położyć kres niezależności Egiptu, nie było też mowy o pozostawieniu Kleopatry i Cezariona przy życiu. Akcja propagandowa jaką misternie budowano w okresie poprzedzającym bitwę pod Akcjum, kładła tak silny nacisk na to, jak wielkim zagrożeniem dla Rzymu jest Kleopatra, i była tak potężnym narzędziem sojuszu montowanego przeciw Antoniuszowi, że wszelkie paktowanie i ustępstwa wobec Kleopatry były wykluczone; kiedy to do niej dotarło, popełniła samobójstwo (tego samego dnia śmiercią samobójczą zginął także Antoniusz). Według tradycji umarła od ukąszenia kobry; Egipcjanie wierzyli, że kobra jest świętym zwierzęciem boga Amona Re; dlatego właśnie zdobiła ona zazwyczaj korony faraonów. Kleopatra zgodnie z własnym życzeniem, spoczęła obok Antoniusza. Rzym przez długie lata bał się Kleopatry, powitał zatem jej śmierć z ulgą i radością.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *