Kaligula

Kaligula

Kaligula, Caius Iulius Caesar Germanicus zw. Caligula (12-41), cesarz rzym. panujący od marca 37, syn Ger­manika, bratanek ces. Klaudiusza. Jako dziecko towarzyszył ojcu w wyprawach wojennych; od dziecinnych bucików spra­wionych mu przez ojca na wzór butów żołnierskich (caligae) nazwano chłopca Kaligulą. Był ulubieńcem swej prababki Liwii Druzylli; po śmierci ojca zamieszkał w jej domu, w 28 zaś wygłosił mowę po­grzebową na jej cześć. Podczas prześlado­wań, które dotknęły rodzinę Germanika za sprawą Sejana, Kaligula ocalał z racji swe­go młodocianego wieku (wygnanie, a po­tem śmierć spotkały wówczas jego matkę, Agrypinę Starszą oraz braci: Druzusa i Nerona). Po upadku Sejana w 31 Kaligula zo­stał sprowadzony przez ces. Tyberiusza na wyspę Capri, gdzie w istocie jako więzień, przebywał do śmierci cesarza. W tym cza­sie udało się Kaliguli zyskać poparcie następcy Sejana na stanowisku prefekta pretorianów, Makrona (Quintus Naevius Sutorius Macro), który spowodował, iż po zgonie Tyberiusza, Kaligula został ogłoszony cesarzem; wg niektórych autorów antycznych (Swetoniusz, Tacyt) Kaligula i Makron mieli przyśpieszyć śmierć Tyberiusza, dusząc konającego cesarza poduszkami. Początek rządów Kaliguli zapowiadał złagodzenie surowości charakterystycznej dla ostatnich lat panowania Tyberiusza; nowy cesarz zaskarbił sobie życzliwość gwardii, wypłacając pretorianom wysokie nagrody, dla ludu urządził wspaniałe igrzyska, adoptował swego ewentualnego rywala do tronu, Tyberiu­sza Gemellusa (Tiberius Iulius Caesar Germanicus Gemellus – syn Druzusa Młodszego, wnuk Tyberiusza w prostej li­nii). W październiku 37 Kaligula ciężko zacho­rował; niemoc, choć nie okazała się śmier­telna, pozostawiła na cesarzu trwały ślad w postaci pogłębiającego się obłędu. Po­zostałe lata rządów Kaliguli upłynęły pod zna­kiem ekstrawaganckich poczynań szalone­go władcy zarówno w dziedzinie polityki wewnętrznej, jak i zagranicznej; w październiku 39 Kaligula osobiście poprowadził wielką wy­prawę wojenną do Germanii, po czym za­mierzał zorganizować inwazję na Bryta­nię; obie wyprawy, choć nie przyniosły państwu rzym. żadnych korzyści, a ra­czej zachwiały jego autorytetem w oczach plemion barbarzyńskich i spowodowały ogromne wydatki, stały się powodem triumfu cesarza oraz nadania mu zaszczyt­nych przydomków przysługujących zwy­cięzcom.

Na Wschodzie Kaligula zwrócił daw­nemu władcy, Antiochowi IV Epifanesowi, terytorium Kommageny (ob. pn. Syria) i tytułem rekompensaty dodał do jego posiadłości część rzym. prow. Cylicja. Polityka rel. władcy omal nie spowodowa­ła rewolty w Judei, gdy Kaligula polecił ustawić swój posąg w Świątyni Jerozolimskiej; sy­tuację uratowało przytomne zachowanie namiestnika prowincji, Petroniusza (Publius Petronius), który zwlekając z wyko­naniem rozkazu doczekał się śmierci Kaliguli. Cześć boską miał zresztą odbierać cesarz w całym państwie, w Rzymie wzniesiono świątynię Kaliguli i ustanowiono kapłanów czuwających nad jego kultem. Senatowi oka­zywał Kaligula ostentacyjną pogardę, upokarza­jąc go na rozmaite sposoby (m.in. miano­wał senatorem swego ulubionego konia imieniem Incitatus); wielu senatorów zo­stało skazanych na śmierć za zbrodnię ob­razy majestatu często bez żadnego przewodu sądowego; zginęli także Tyberiusz Gemellus i Ma kron. Odkrycie sprzysiężenia, na czele którego stał dowódca wojsk Górnej Ger­manii, Lentulus Getulik, stało się przyczyną jeszcze okrutniejszych prześla­dowań; na wygnanie zostały skazane wówczas nawet siostry cesarza, Agrypina Młodsza i Julia. Jesienią 40 został zawiąza­ny kolejny spisek; przywódcami jego zo­stali oficerowie gwardii pretoriańskiej Kasjusz Cherea (Caius Casius Chaerea) i Korneliusz Sabinus oraz wpływowy wy­zwoleniec cesarski Kallistus; 24 stycznia 41, podczas igrzysk, spiskowcom udało się w teatrze zaskoczyć Kaligulę otoczonego zazwy­czaj strażą przyboczną złożoną z nieznających łaciny Germanów i zabić go. Mimo obłędu, jakim niewątpliwie dotknięty był Kaligula, w polityce jego można odczytać dość klarowną koncepcję przekształcenia państwa rzymskiego w despotyczną monarchię typu wschodniego; celowi temu miało służyć skupienie całej władzy w ręku cesarza , przy sprowadzeniu niemal do zera roli senatu; za świadomy akt polityczny uznać wypada więc ubóstwienie władcy czy też małżeństwo Kaliguli ze swą rodzoną siostrą Druzyllą, wzorowane na podobnych związkach zawieranych przez hellenist. Władców Egiptu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *