Józef Stalin

Józef Stalin

Józef Wissarionowicz Stalin (21.12.1878-5.03.1953) – Szef radzieckiej partii komunistycznej (1924-53), rządził krajem stosując bezwzględny terror i przeszedł do historii jako straszny człowiek socjali­zmu. Po II wojnie światowej stał się założycielem i władcą bloku wschod­niego. Podniósł ZSRR do rangi mocarstwa atomowego i położył podwa­liny pod wyścig zbrojeń, który trwał aż do późnych lat osiemdziesiątych.

Syn szewca, urodził się w Gori (Gruzja) jako Józef Dżugaszwili. Jego dzieciństwo upłynęło w bie­dzie. W 1894 wstąpił do prawo­sławnego seminarium duchownego w Tyflisie (obecnie Tbilisi), a w 5 lal później usunięto go z powodu „rewolucyjnego wichrzycielstwa”. Zszedł do podziemia i pod pseudo­nimem „Koba” organizował strajki i demonstracje robotników. W 1901 poślubił Jekaterinę Swanidse, która zmarła w 3 lata później. Druga żona Nadieżda Allilujewa (ślub w 1919; dwoje dzieci) w 1932 ode­brała sobie życie.

Od 1912: W najwyższych kołach partyjnych. Na życzenie Lenina Dżugaszwiliego w styczniu 1912 przyjęto do KC (bolszewickiej) Socjaldemokratycznej Partii Robot­niczej Rosji (SDPRR). W 1913 zreorganizował gazetę partyjną „Prawda”, w której publikował pod pseudonimem „Stalin”. Odtąd posługiwał się nim jako nazwiskiem. Tegoż roku został aresztowany i skazany (z powodu zabronionej działalności politycznej) na zesła­nie (na 4 lata) na Syberię. W marcu 1917 powrócił i obrał leninowski kurs zbrojnego przejęcia władzy.

Lata 1917—24: Dochodzenie do władzy. Po rewolucji 1917 Stalin został członkiem Biura Polityczne­go i otrzymał urząd komisarza lu­dowego ds. narodowościowych. Pełniąc tę funkcję siłą wcielił do ZSRR odpadłe odeń republiki: Ar­menię, Azerbejdżan i Gruzję. Już od 1919 w dużej mierze to on okre­ślał osobowy skład aparatu pań­stwowego i jako sekretarz general­ny KC (od 3.04.1922) konsekwen­tnie dążył do celu, rozszerzając za­kres swej władzy. Po śmierci Lenina (21.01.1924) wyeliminował prze­ciwników i awansował do roli dy­ktatora. Główną rozgrywkę toczył z L. D. Trockim. Odrzucał jego koncepcję permanentnej rewolucji, celem Stalina był bowiem socjalizm w jednym kraju.

W 1927 kazał usunąć z partii Trockie­go. a także dwu pozostałych głównych przeciwników: G. J. Zinowjewa i L. B. Kamieniewa. Trocki został zesłany do Ałma-Aty. a w 1940. na rozkaz Stalina, zamordowany na emigracji w Meksyku.

Od 1928: Terror w kraju. W paź­dzierniku 1928 wszedł w życie I. plan pięcioletni, który miał unieza­leżnić ZSRR od pozostałych krajów świata. Stosując terror Stalin prze­forsował plan przymusowej kole­ktywizacji rolnictwa oraz realizował plan industrializacji nie bacząc na skutki gospodarcze (np. klęski gło­du). Kolektywizacja objęła ponad 25 milionów gospodarstw chłopskich, a mi­liony chłopów wyzywanych od „ku­łaków” prześladowano i zabijano. Terror dyktatora nie ominął także partii. Mord dokonany na jego so­juszniku S. M. Kirowie posłużył mu za pretekst do bezprzykładnej na­gonki na nielubianych członków partii. Ponad 10 milionów tzw. wrogów ludu zesłano do łagrów (gułagów). Urządzając pokazowe procesy Stalin. który dusił w zarodku wszelką krytykę swej osoby — absolutnego przywódcy, załatwiał porachunki z szefami Armii Czerwonej oraz z przeciwnikami politycznymi.

1939: Pakt z Hitlerem. Licząc na utrzymanie ZSRR zdala od II wojny światowej, Stalin poszedł na układy z „wodzem” Niemiec A. Hit­lerem. Obaj przywódcy 22.08.1939 uzgodnili pakt o nieagresji (pakt Hitler-Stalin) wraz z tajnym proto­kołem dodatkowym, który faktycznie dzielił wschodnią Europę między Rzeszę Niemiecką a ZSRR. Jak bardzo radziecki dyktator nie docenił pędu Fuhrera do ekspansji, okazało się 22.06.1941, gdy niemiecki Wehr­macht napadł na ZSRR. Stalin po­trzebował wielu tygodni, by dostosować się do nowej sytuacji. W końcu lipca utworzył Państwo­wy Komitet Obrony i stanął na jego czele. Zwycięstwa odniesione pod Stalingradem i Kurskiem (oba w 1943) oraz kapitulacja Rzeszy Nie­mieckiej posłużyły mu do dalszego potęgowania kultu jednostki.

Od 1945: Władza nad Europą Wschodnią. W wyniku powojen­nych rokowań państw sojuszniczych generalissimus rozszerzył sferę wpływów ZSRR. Na wielu krajach Europy Środkowo-Wschodniej wy­musił oddanie władzy—uległym mu — reżimom komunistycznym. Po rozłamie z szefem państwa jugosło­wiańskiego J. Tito Stalin występo­wał też przeciw nielubianym dzia­łaczom z innych krajów.

W ostatnich latach rządów coraz bardziej cierpiał na manię prześladowczą. W styczniu 1953 przygo­towywał kolejną czystkę. Nowemu masowemu terrorowi zapobiegła je­go nagła śmierć w Moskwie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *