Józef Piłsudski

Józef Piłsudski

Józef Klemens Piłsudski (5.12.1867-12.05.1935) – Bojownik o niepodległość Polski, założył (1918) Rzeczpospolitą Polską. W 1926 powrócił w chwale bohatera narodowego do władzy i ustanowił dyktaturę wojskową. Pozostawił po sobie kraj z odzyskaną narodową tożsamością, ale pod względem gospodarczym opóźniony w rozwoju.

Syn zubożałego polskiego szlachcica, urodził się w Zułowie, a kształ­cił się w pobliskim Wilnie. Od wczesnej młodości znajdował się pod wpływem politycznych poglądów matki, która żywiła głęboką nienawiść do Rosjan, sprawujących władzę nad dużymi obszarami Polski.

Od 1885: Aktywność polityczna. W 1885 Piłsudski podjął studia me­dyczne w Charkowie (Ukraina), ale już po roku musiał opuścić uniwer­sytet z powodu politycznego intryganctwa. Wrócił do Wilna, gdzie przyłączył się do koła młodych so­cjalistów. W marcu 1887 został skazany na 5 lat zesłania na Syberię za udział w przygotowaniach do za­machu na cara Aleksandra III.

Od 1893: Praca w partii i wojsku. W 1893 polityk przyłączył się do Polskiej Partit Socjalistycznej (PPS). W lutym 1900 ponownie został uwięziony (w lipcu 1899 poślubił Marię Juszkiewicz). Przewieziony do szpitala w Petersburgu po symulacji choroby, w maju 1901 zbiegł. W 1906 w PPS doszło do rozłamu; PPS — Frakcja Rewolucyjna, której przewodził Piłsudski, stawiała niepodległość Polski nad rewolucją. W 1908 utworzył on organizację wyzwoleńczą Związek Walki Czynnej, z której politycznie i częściowo organizacyjnie wywodziły się tzw. Legiony Polskie.

Lata 1914-18: Droga do niepodległości. W czasie I wojny świato­wej Piłsudski walczył w Legionach Polskich początkowo po stronie Austro-Węgier, a od 1916 był człon­kiem Tymczasowej Rady Stanu Królestwa Polskiego, zajętego przez państwa centralne. Po odmowie podporządkowania oddziałów pol­skich państwom centralnym are­sztowano go (22.07.1917) i niemal­że do końca wojny internowano w twierdzy w Magdeburgu. Dzięki niezłomnej postawie stał się boha­terem narodowym. Triumfalnie po­wrócił do Warszawy i w dzień później, za zgodą ententy, proklamował Rzeczpospolitą, zostając Tymczasowym Naczelnikiem Pań­stwa.

Przełom 1920/21: Wojna polsko-rosyjska. Wiosną 1920 Naczelnik rozpoczął wojskową ofensywę, by spełnić młodzieńcze marzenie: utwo­rzenie federacji wschodnioeuropej­skiej pod polskim przywództwem. Uderzenie przeciw Rosji załamało się jednak, oddziały wroga wtarg­nęły do Polski. Piłsudski, nie mają­cy wojskowego wykształcenia, wy­kazał się talentem strategicznym; „cud nad Wisłą”—niespodziewana kontrofensywa zmusiła Rosjan do odwrotu. Zawierając ryski traktat pokojowy marszałek Polski (od marca 1920), doprowadził do prze­sunięcia granic polskich na wschód. Po wprowadzeniu demokratycznej konstytucji i po wolnych wyborach złożył w 1923 urząd prezydencki. W pół roku później zrzekł się też funkcji szefa sztabu generalnego.

Lata 1926-35: Powrót dyktatora. Ponownie wszedł na scenę polity­czną dopiero w 1926. Zmiany rzą­dów oraz napięcia społeczne wy­tworzyły niemalże sytuację zagro­żenia państwa. Piłsudski, który na­dal miał duże poparcie w armii 12.05.1926 dzięki zamachowi stanu przejął władzę. Nie przyjął wyboru na głowę państwa, ale jako minister obrony i szef armii był w państwie i tak już „silnym człowiekiem”. Kluczowe stanowiska obsadził oso­bami zaufanymi, stopniowo pozba­wił parlament władzy i ustanowił dyktaturę wojskową. Politycznych przeciwników kazał brutalnie prze­śladować. Na mocy ustawy o nad­zwyczajnych pełnomocnictwach (23.03.1933) przeniósł władzę usta­wodawczą na prezydenta — swego protegowanego. Tak zwaną konsty­tucją kwietniową (23.04.1935) ostatecznie zamanifestował totali­tarny ustrój państwa, a w niecałe 3 tygodnie później zmarł w Warsza­wie na raka wątroby. Został pocho­wany na Wawelu, obok grobowców królów polskich.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *