Ignacy Krasicki

Ignacy Krasicki

Ignacy Krasicki (1735-1801) – Poeta, „książę” poetów polskich. Urodził się w Dubiecku nad Sanem 3 lutego 1735 roku jako pierworodny syn kasztelana chełmskiego Jana Krasickiego oraz Anny ze Starzechowskich. W wieku sześciu lat znalazł się pod opieką matki chrzestnej Teofili Podoskiej, wojewodziny płockiej, a po jej nagłej śmierci zaopiekowała się nim jego ciotka Anna Sapieżyna, żona Ignacego Sapiehy. Został wnet wysłany do kolegium jezuickiego we Lwowie, gdzie uczył się przez siedem lat. Duży wpływ na jego edukację i rozwój zainteresowań miał wówczas opiekujący się nim „dyrektor” Stefan Terlecki. Wybrawszy po ukończeniu gimnazjum stan duchowny, Ignacy został w 1751 roku słuchaczem seminarium księży misjonarzy przy kościele Św. Krzyża w Warszawie. Jego opiekunem i przewodnikiem był tu przez rok ksiądz Jan des Tournelles, dzięki któremu przyszły poeta zgłębiał znajomość języka i kultury francuskiej.

W 1754 roku Krasicki ukończył naukę w seminarium (choć pełne święcenia kapłańskie otrzymał dopiero kilka lat później). Przez pewien czas zdobywał doświadczenie oraz uznanie na różnych dworach magnackich, a także występował jako zdolny i ceniony kaznodzieja podczas uroczystości kościelnych. Wreszcie pod koniec 1759 roku dzięki biskupowi krakowskiemu Kajetanowi Sołtykowi wyjechał na studia do Rzymu, skąd wrócił niespełna dwa lala później. Utrzymywał wówczas bliskie stosunki z wojewodą kijowskim Franciszkiem Salezym Potockim, a następnie związał się z prymasem Łubieńskim, zostając jego sekretarzem. Wraz z nim też stanął po stronie „Familii”, popierając kandydaturę do tronu Stanisława Poniatowskiego. Szybko stal się bliskim współpracownikiem nowego króla i na jego polecenie opracowywał plan „Monitora”, a następnie aktywnie uczestniczył w przygotowaniach jego kolejnych numerów. Dzięki poparciu nowego monarchy był też w roku 1765 prezydentem trybunału koronnego prowincji małopolskiej.

Stanisław August Poniatowski doprowadził do przyznania Krasickiemu koadiutorii biskupa warmińskiego, która wiązała się z prawem następstwa na stolicę biskupią, z czego protegowany króla skorzystał dość szybko, gdyż stojący na czele diecezji biskup Grabowski zmarł już w grudniu 1766 roku. Nowy Książę Biskup Warmiński (bo z funkcją biskupa warmińskiego związany był tytuł książęcy) zadbał m. in. o bogate wyposażenie swoich rezydencji, zaciągając spore długi na poczet przyszłych dochodów. Jako biskup warmiński był leż prezydentem Stanów Ziem Pruskich oraz senatorem Rzeczypospolitej, jednak nie potrafił zająć jednoznacznego stanowiska wobec zdarzeń, które niebawem nadeszły: konfederacji radomskiej i barskiej, co doprowadziło do rozluźnienia się jego związków ze Stanisławem Augustem, który liczył na jego poparcie. Podczas konfederacji barskiej, wiosną 1769 roku Krasicki wyjechał na kilka miesięcy do Paryża.

We wrześniu 1772 roku Warmia znalazła się ostatecznie pod panowaniem pruskim. Spowodowało to m. in. znaczne obniżenie dochodów biskupa warmińskiego, co z kolei uniemożliwiało mu spłatę długów i w dużej mierze uzależniło go finansowo od króla pruskiego Fryderyka. Krasicki bywał jego częstym gościem w Berlinie, Poczdamie, a także uczestniczył w corocznych manewrach wojskowych w Mokrem koło Grudziądza. Nawiązał bliskie kontakty z hrabią Ernestem Ahaswerem Lehndorfem, który był właścicielem sąsiadującego z Lidzbarkiem Sztyntortu. W tym czasie doszło do ochłodzenia jego kontaktów z królem polskim, utrudnionych jeszcze przez to, że każdy wyjazd biskupa poza granice państwa pruskiego wymagał zgody Fryderyka. Ze Stanisławem Augustem spotkał się dopiero, po sześcioletniej przerwie, w 1774 roku podczas podróży w swoje rodzinne strony. Jesienią w drodze powrotnej zatrzymał się na dłużej w Warszawie, gdzie podczas obiadów czwartkowych czytał fragmenty Myszeidy. W listopadzie tego roku w „Zabawach Przyjemnych i Pożytecznych” został wydrukowany jego słynny Hymn do miłości ojczyzny, stanowiący jedną oktawę z pierwszego poematu heroikomicznego, opublikowanego pod koniec 1775 roku pt. Myszeidos pieśni X. Poemat ten był debiutem książkowym, rozpoczynającym szczególnie płodny okres w jego twórczości. Teraz w ciągu kilku lat ukazały się: Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki (1776), Monachomachia (1778), pierwsza część Pana Podstolego (1778), Historia (1779), Bajki i przypowieści (1779), Satyry, część pierwsza (1779). W 1780 roku wyszły trzy komedie Krasickiego: Solenizant, Statysta i Łgarz, wydane pod nazwiskiem jego sekretarza, Michała Mowińskiego, a także Antymonachomachia oraz Wojna chocimska.

W latach 1781-1783 zostały opublikowane dwa tomy jego dzieła o charakterze encyklopedycznym Zbiór potrzebniejszych wiadomości, porządkiem alfabetu ułożonych, zaś w roku 1784 druga część Pana Podstolego i Wiersze X.B.W., zawierające m. in. satyry (z tzw. części drugiej), wiersze z prozą, listy poetyckie. W latach 1786 i 1778 ukazały się dwa tomy Wierszy i pism różnych X.B.W., gdzie znalazły się m. in. listy poetyckie, powiastki wschodnie, wiersze różne. Podczas dramatycznych wydarzeń w ostatnich kilku latach istnienia Rzeczypospolitej Krasicki przygotował jeszcze Kalendarz obywatelski na rok 1794. W tym samym 1794 roku została wydana jego Powieść prawdziwa o narożnej kamienicy w Kukurowcach, będąca alegorią dziejów ojczyzny.

Krasicki jako poddany pruski szukał długo możliwości uzyskania biskupstwa w granicach Rzeczypospolitej. Udało mu się to dopiero w 1795 roku, kiedy został arcybiskupem gnieźnieńskim, jednak w rzeczywistości – nadal pozostał poddanym pruskim, gdyż w tym samym roku podpisano traktat o trzecim rozbiorze. W tym ostatnim okresie swojego życia Krasicki redagował wydawane w Poznaniu w latach 1798-1799 czasopismo „Co tydzień” (39 numerów), gdzie zamieszczał m. in. fragmenty własnych tekstów. Pisał też życiorysy „sławnych mężów”, zbiór dialogów pt. Rozmowy zmarłych, a także rozprawy na wiele tematów (znane jako Uwagi). Późną jesienią 1800 roku wyjechał do Berlina, gdzie zmarł 14 marca roku następnego. W latach 1802-1804 ukazały się zebrane na nowo Dzieła Krasickiego opracowane, częściowo we współpracy z autorem, przez Franciszka Ksawerego Dmochowskiego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *