Fryderyk Chopin

Fryderyk Chopin

Fryderyk Franciszek Chopin (1810-1849) – Urodził się, 1 marca 1810 roku (tak utrzymywał sam artysta, a także jego najbliżsi) lub 22 lutego (data ze sporządzonej kilka tygodni po urodzeniu metryki chrztu), na Mazowszu, we wsi Żelazowa Wola koło Sochaczewa. Ojciec kompozytora Mikołaj, spolonizowany Francuz, był tam zatrudniony jako nauczyciel języka francuskiego w dworze należącym do rodziny Skarbków. Mikołaj Chopin przybył do Polski w roku 1787 z Lotaryngii, a jego rodzina pochodziła z wioski Marainville w Wogezach. Już w dzieciństwie związał się z polskimi rodzinami: hrabiego Michała Paca i administratora jego majątku Jana Adama Weydlicha. W wieku 16 lat przyjechał z nimi do Polski i osiadł tu na stałe. W czasie insurekcji kościuszkowskiej służył w Gwardii Narodowej, dochodząc do stopnia kapitana.

W 1806 roku Mikołaj Chopin poślubił Teklę Justynę Krzyżanowską, ochmistrzynię w dworze Skarbków. Fryderyk był drugim z czwórki dzieci – miał jeszcze trzy siostry: Ludwikę, Izabelę i Emilię. W listopadzie 1810 roku Chopinowie przeprowadzili się do Warszawy, gdzie Mikołaj Chopin został nauczycielem języka i literatury francuskiej w Liceum Warszawskim.

Muzyczny talent odziedziczył Fryderyk zarówno po ojcu, grywającym na fortepianie i flecie, jak i po matce grającej na fortepianie i dającej początkowe lekcje gry w utworzonym przez Chopinów pensjonacie dla uczęszczających do liceum chłopców z rodzin ziemiańskich spoza Warszawy. Pierwsze lekcje Fryderyk pobierał od starszej siostry, Ludwiki, by następnie, przejść pod opiekę Wojciecha Żywnego, ucząc się u niego w latach 1816-1822. W roku 1817 był już autorem dwóch polonezów (g-moll i B-dur), z których pierwszy wydano nawet drukiem. Mały pianista stał się atrakcją spotkań w arystokratycznych salonach. Pisały o nim gazety, porównując go ze względu na biegłość w grze i umiejętność improwizacji do nieżyjącego już wówczas Mozarta oraz do Beethovena.

W latach 1823-1826 Fryderyk uczył się w Liceum Warszawskim, a letnie wakacje spędzał w wiejskich majątkach kolegów szkolnych, m.in. dwukrotnie w Szafarni na Kujawach. W listach Chopina znajdujemy relacje z tych pobytów, świadczące o zainteresowaniu folklorem muzycznym: słuchał piosenek ludowych, notował ich teksty, zdarzało mu się nawet grać na basetli z muzykantami wiejskimi. Ten nizinny polski folklor muzyczny przeniósł do pisanych w 1825 roku pierwszych swoich mazurków. Fryderyk odznaczał się również talentami literackimi, miał w domu rodzinnym możliwość spotykania tak wybitnych postaci ówczesnego życia kulturalnego jak Samuel Bogumił Linde (językoznawca i autor słownika języka polskiego) czy Kazimierz Brodziński (poeta i krytyk literacki).

Jesienią 1826 roku został studentem warszawskiej Szkoły Głównej Muzyki, w klasie teorii muzyki i kompozycji prowadzonej przez Józefa Elsnera, który jako kompozytor reprezentował raczej nurt klasycystyczny, ale zdając sobie sprawy z wyjątkowego talentu Chopina, pozwalał mu rozwijać własny temperament muzyczny, a równocześnie zadbał o to, by Fryderyk przyswoił sobie wiedzę teoretyczna i wyrobił solidny warsztat kompozytorski. W okresie studiów powstały pierwsze większe dzieła Chopina: Sonata e-moll, Wariacje op. 2 na temat Don Juana Mozarta, Rondo a la Krakowiak, Fantazja op. 13 na tematy polskie oraz Trio g-moll na skrzypce, wiolonczelę i fortepian. Naukę w Szkole Głównej Muzyki Chopin ukończył w 1829 roku, a Józef Elsner w opinii o nim określił go jako geniusza muzycznego.

Po zakończeniu nauki, już w lipcu, wyjechał na krótko do Wiednia, gdzie wystąpił dwa razy z towarzyszeniem orkiestry w Kartnerthortheater, grając Wariacje op. 2 na temat Mozarta i Rondo a la Krakowiak op. 14, i zdobył uznanie zarówno recenzentów, jak i publiczności. W Wiedniu też ukazał się w roku 1830 pierwszy wydrukowany za granicą utwór Chopina – były to Wariacje na temat Mozarta.

Po powrocie do Warszawy Chopin poświęcił się kompozycji, pisząc m.in. koncerty f-moll i e-moll na fortepian i orkiestrę. W ich powstaniu istotną rolę odegrała inspiracja uczuciowa: w listach z tego okresu kompozytor pisał o swej pierwszej głębokiej miłości do Konstancji Gładkowskiej, młodej adeptki śpiewu, wskazując nawet poszczególne fragmenty kompozycji, które zawdzięczał temu uczuciu. W tym czasie powstał także pierwszy nokturn i pierwsze etiudy, walce, mazurki oraz pieśni skomponowane do słów Stefana Witwickiego. Prawykonania obu koncertów miały miejsce w Teatrze Narodowym, podczas serii koncertów, którymi Chopin żegnał się z Warszawą przed swym wyjazdem za granicę.

Dnia 2 listopada Fryderyk wraz z przyjacielem Tytusem Woyciechowskim wyjechał do Wiednia, z zamiarem udania się w dalszą podróż po Europie. Kiedy kilka tygodni później wybuchło powstanie listopadowe, Woyciechowski wrócił do Warszawy i zaciągnął się do wojska, zaś Fryderyk pozostał w Wiedniu. W ciągu najbliższych kilku miesięcy, nasłuchując wieści od bliskich i przyjaciół, nie potrafił skupić się na muzyce – tak pisał 26 stycznia 1831 do Józefa Elsnera:

Malfatti na próżno stara się mnie przekonać, że każdy artysta jest kosmopolitą. Choćby i tak było, to jako artysta jestem jeszcze w kolebce, a jako Polak trzeci krzyżyk zacząłem; więc mam nadzieję, że znając mnie za złe mi Pan nie weźmiesz, żem dotychczas o układzie koncertu nie myślał.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *