Dmitrij Mendelejew

Dmitrij Mendelejew

Dmitrij Mendelejew – Przede wszystkim chemik, który wszystkie znane za jego życia pierwiastki zestawił w tabelę, szeregując je według mas atomowych, zostając w ten sposób twórcą pierwotnej formy układu okresowego. To Mendelejew zauważył, że właściwości pierwiastków powtarzają się okresowo, a odstępstwa od tych prawidłowości można wyjaśnić istnieniem nieznanych jeszcze pierwiastków.

Dokonania

Próby poprowadzenia klasyfikacji pierwiastków datuje się na dekady przed dokonaniem Mendelejewa. W historii takich badań można wyróżnić na przykład Dobereinera, który pogrupował znane wówczas pierwiastki w triady, czy też Anglika John’a Newlands’a – zasłużonego dzięki uszeregowaniu pierwiastków wg. rosnącej masy atomowej w tak zwane oktawy. Świadom dotychczasowych dokonań na tym polu Mendelejew opisywał odkrywane pierwiastki szacując ich dane fizykochemiczne. Najciekawsze, że dokonywał udanych szacunków nawet wobec pierwiastków, o których nie wiedział, a jedynie szacował domniemaną wartość.

Otrzymał m.in. Medal Copleya przyznany przez Royal Society z siedzibą w Londynie. Od 1893 roku był dyrektorem Głównej Izby Miar i Wag, któremu urząd i ówczesna władza zawdzięczała zarówno doprecyzowanie z chemicznej perspektywy pojęcia „wódka”, jak również standard wódki jako napoju czterdziestoprocentowego. Wreszcie w 1905 roku Mendelejew został przyjęty w poczet członków Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, aż w końcu Komitet Noblowski nominował go do nagrody w dziedzinie chemii za stworzenie układu okresowego pierwiastków, jednak kontrasty osobowości Mendelejewa i niesnaski z niektórymi ludźmi środowiska zaangażowanego w przyznawanie nagród sprawiły, że sprawa pozostała jedynie kwestią przyznanej nominacji.

Mendelejew zmarł na grypę w Petersburgu w 1907 roku w wieku 72 lat. O potędze jego pracy i kolosalnym wkładzie świadczy fakt, iż na jego cześć nazwano krater Mendelejew na Księżycu, jak również radioaktywny sztucznie wytworzony pierwiastek o liczbie atomowej 101 mendelew oraz jedną z planetoid, (2769) Mendeleev.

Życie i praca

Przyszedł na świat 8 lutego 1834 roku w Tobolsku, jako najprawdopodobniej siedemnaste dziecko, bo najmłodsze. Na młodego Dmitrija duży wpływ wywarł ojciec, zaangażowany liberał. Mendelejew do końca swych dni pozostał wierny linii programowej wyznawanej przez jego ojca. Z tego tytułu przeżył pewne zawirowania późniejszej kariery, ale nie od razu, wpierw czekało go bowiem gimnazjum, później studia na wydziale matematyczno-fizycznym Głównego Instytutu Pedagogicznego.

Życie zawodowe zaczął jako nauczyciel gimnazjum na Krymie, później wrócił do pracy w Petersburgu. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XIX wieku, badał zagadnienia spektroskopii na Uniwersytecie w Heidelbergu. W międzyczasie pobrał się z wybranką serca, która urodziła mu dwójkę dzieci, ale małżeństwo zaraz potem rozpadło się popadając w separacje współmałżonków. Tymczasem kariera naukowa wzrastała, by mógł objąć stanowisko profesora chemii w Petersburskim Instytucie Technicznym oraz docenta na Petersburskim Uniwersytecie Państwowym. Dobijając do trzydziestki pracował nad rozprawą doktorską O połączeniach alkoholu z wodą, w której m.in. jako pierwszy wyjaśnił zjawisko kontrakcji objętości. Rozprawę doktorską obronił w 1860 roku, co pozwoliło mu uzyskać na uczelni zatrudnienie na czas nieokreślony, czyniąc z wydziału centrum postępowych prac badawczych w zakresie chemii.

Miłość a kariera

Równolegle miało rozkwitnąć jego życie osobiste – serce Mendelejewa zabiło mocniej do 17-letniej Annie Iwanownej Popowej. Miał już wówczas przeszło czterdzieści lat i przeciwko sobie rodziców wybranki. Mendelejew stracił głowę, stawiając sprawy na ostrzu noża – groził swoim samobójstwem w przypadku odrzucenia przez wybrankę jego oświadczyn. Co budzi pewne refleksje na temat temperamentu i oryginalnej osobowości chemika, Mendelejew pobrał się formalnie wciąż zostając jeszcze w starym związku. Sprawa nabrała szybko rozgłosu za sprawą sławy jaką już zdobył, natomiast status bigamisty miał się jeszcze za nim ciągnąć tak jak choćby status liberała, który stanął na przeszkodzie, aby mógł zostać przyjęty w poczet członków Rosyjskiej Akademii Nauk. Była to jednak cena, którą naukowiec zapłacił za szczęśliwe małżeństwo owocujące wkrótce czwórką dzieci. W pewnych kręgach głośno było o tolerowaniu przez małżonkę ekscentryzmu Mendelejewa, bowiem żona zapewniała mu przestrzeń życiową niezbędną do nasilonych prac naukowych, na poczet których poświęcał wizerunek osobisty uchodząc za ekscentryka czy dziwaka.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *